Contracten zijn afspraken op papier die je rechten en plichten vastleggen. Of je nu net begint met werken of al jaren in dienst bent, een arbeidsovereenkomst speelt een grote rol in jouw werkleven. Veel mensen weten niet precies waar ze aan toe zijn als ze een tijdelijke aanstelling hebben. Wanneer wordt die vast? Wat mag een werkgever wel en niet? Dit zijn vragen die veel werknemers bezighouden, en het is goed om daar duidelijkheid over te hebben.
Het verschil tussen een tijdelijk en een vast dienstverband
Een tijdelijke arbeidsovereenkomst heeft een einddatum. Je weet van tevoren hoe lang je werkt, bijvoorbeeld voor een half jaar of een jaar. Een vaste aanstelling heeft geen einddatum en geeft meer zekerheid. Je werkgever kan je dan niet zomaar ontslaan. Veel mensen beginnen met een tijdelijke overeenkomst, omdat werkgevers eerst willen kijken of het een goede match is. Dat is begrijpelijk, maar het kan ook onzekerheid geven. Je weet immers niet of je daarna mag blijven. Een vast dienstverband biedt meer rust, omdat je kunt plannen voor de toekomst, zoals het huren of kopen van een woning.
De ketenregeling bepaalt wanneer je recht hebt op een vaste plek
Sinds 1 januari 2020 gelden in Nederland duidelijke regels over tijdelijke dienstverbanden. Dit heet de ketenregeling. Een werkgever mag je maximaal 3 opvolgende tijdelijke arbeidsovereenkomsten geven. Gaat hij daar overheen, dan verandert de volgende automatisch in een vaste overeenkomst. Ook als de tijdelijke aanstellingen samen langer dan 3 jaar duren, heb je recht op een vast contract. Er is wel een uitzondering: als er meer dan 6 maanden tussen twee overeenkomsten zit, begint de keten opnieuw. Sommige cao’s wijken af van deze standaardregels. Zo mag een werkgever in bepaalde sectoren tot 6 tijdelijke overeenkomsten aanbieden, zolang de totale duur niet meer dan 4 jaar bedraagt. Het is daarom slim om je cao goed te lezen of navraag te doen bij je vakbond of het juridisch loket.
Wat er in een arbeidsovereenkomst moet staan
Een arbeidsovereenkomst is pas geldig als er aan een paar voorwaarden wordt voldaan. Je verricht werk voor een werkgever, je krijgt daar loon voor, en je werkt onder gezag van die werkgever. Die drie elementen samen maken een overeenkomst tot een arbeidsrelatie. De afspraken hoeven niet altijd schriftelijk vastgelegd te zijn, maar dat is wel sterk aan te raden. In de schriftelijke versie staan zaken zoals je functie, je salaris, je werktijden en de duur van de aanstelling. Ook vakantiedagen, opzegtermijnen en eventuele proeftijd horen erin thuis. Ontbreekt iets in jouw overeenkomst, dan gelden de wettelijke regels als aanvulling. Twijfel je of alles klopt? Laat de overeenkomst dan nakijken door een jurist of een medewerker van het juridisch loket.
Rechten en plichten voor werknemer en werkgever
Een arbeidsovereenkomst legt niet alleen vast wat jij doet, maar ook wat je werkgever voor jou moet doen. De werkgever is verplicht jou het afgesproken loon te betalen en te zorgen voor een veilige werkomgeving. Jij bent op jouw beurt verplicht om de afgesproken taken uit te voeren en je aan de regels van het bedrijf te houden. Wordt je tijdelijke overeenkomst niet verlengd, dan moet je werkgever je minimaal een maand van tevoren laten weten dat hij stopt. Dit heet de aanzegtermijn. Doet hij dat niet op tijd, dan heeft hij een vergoeding aan jou. Word je ontslagen of verloopt je aanstelling na minimaal 2 jaar, dan heb je in de meeste gevallen recht op een transitievergoeding. Die is bedoeld om de stap naar een nieuwe baan makkelijker te maken.
Veelgestelde vragen
Wanneer verandert een tijdelijke arbeidsovereenkomst automatisch in een vaste?
Een tijdelijke arbeidsovereenkomst verandert automatisch in een vaste als je meer dan 3 opvolgende tijdelijke overeenkomsten hebt gehad, of als de totale duur langer is dan 3 jaar. Dit geldt op basis van de ketenregeling die in Nederland van toepassing is. In sommige cao’s gelden andere regels, dus het loont om die te raadplegen.
Wat is een aanzegtermijn en wat zijn de gevolgen als die niet wordt nageleefd?
De aanzegtermijn is de verplichting van een werkgever om minimaal een maand voor het einde van een tijdelijke overeenkomst van een maand of langer aan te geven of hij deze al dan niet verlengt. Houdt de werkgever zich niet aan die termijn, dan heeft de werknemer recht op een vergoeding ter hoogte van maximaal één maandsalaris.
Heeft een mondelinge afspraak dezelfde waarde als een schriftelijke overeenkomst?
Een mondelinge arbeidsovereenkomst is in principe ook geldig. Toch is een schriftelijke versie veel beter, omdat je dan kunt bewijzen wat er is afgesproken. Bij een conflict is het zonder papieren bewijs lastig om je gelijk te halen. Leg afspraken daarom altijd schriftelijk vast.
Wat is een transitievergoeding en wanneer heb je er recht op?
Een transitievergoeding is een geldbedrag dat een werkgever betaalt als hij een werknemer ontslaat of als een tijdelijke overeenkomst niet wordt verlengd. Je hebt er recht op als je arbeidsrelatie minimaal 2 jaar heeft geduurd. De hoogte hangt af van je salaris en het aantal jaren dat je in dienst was.